Archiwa tagu: CBOS

Kolejne potwierdzenie „efektu Tuska” przyniósł ujawniony dziś na Twitterze przez Agatona Kozińskiego – dziennikarza „Polska The Times” – wrześniowy sondaż zaufania do polityków CBOS. Zyskują niemal wszyscy politycy, najwięcej Tusk i Kopacz.

W comiesięcznym rankingu zaufania do polityków Centrum Badania Opinii Społecznej (11-17 września), który w mediach głównego nurtu zostanie opublikowany dopiero za kilka dni, tradycyjnie już pierwsze miejsce zajął prezydent Bronisław Komorowski (79%). Co jednak warte odnotowania, jest to najlepszy wynik Komorowskiego w historii jego prezydentury i to osiągnięty jeszcze przed odkodowaniem finałowego meczu Mistrzostw Świata w siatkówce mężczyzn (co według komentatorów politycznych ma przynieść mu dalszy wzrost popularności).

Na drugie miejsce w rankingu powraca Radosław Sikorski, który całkowicie odrobił straty wizerunkowe poniesione podczas „afery taśmowej”. We wrześniu byłemu szefowi MSZ ufało mu 49% Polaków (w czerwcu przed wybuchem afery 50%, w lipcu tylko 35%).

Na podium wskoczyła nowa premier Ewa Kopacz, która z wynikiem 48% zaufania odnotowała we wrześniu największy po Tusku wzrost popularności – aż o 13 punktów procentowych.

CBOS

„Efekt Tuska” jest więc we wrześniowym pomiarze CBOS oczywisty. Po wyborze na szefa Rady Europejskiej były polski premier zanotował rekordowy, 14-punktowy wzrost zaufania. Wiceliderką wzrostu jest nowa premier Ewa Kopacz (+13 punktów proc.). W innym sondażu – IBRIS dla „Rzeczpospolitej” – pozytywnie oceniło ją 31% Polaków, a negatywnie 37%. Badanie to zostało przeprowadzone już po piątkowej prezentacji nowej Rady Ministrów, uznanej przez media za nieudaną. Na początku swojego urzędowania Kopacz cieszy się więc całkiem przyzwoitymi wynikami w sondażach, które jednak w głównej mierze zawdzięcza „efektowi Tuska”. Na zbadanie „efektu Kopacz” dla rządu i Platformy musimy poczekać kilka miesięcy.

Warto podkreślic, że w pierwszej dziesiątce najpopularniejszych polityków tylko prezes PIS nie odnotował względem poprzedniego miesiąca przyrostu poparcia i ufa mu tak jak w sierpniu 32% Polaków. Byłoby jednak co najmniej zaskakujące, gdyby lider opozycji zyskał po brukselskim awansie Tuska.

Kluczowe dane z sondażu zaufania CBOS:

  1. Zaufanie do prezydenta Bronisława Komorowskiego (79%) jest największe w historii jego prezydentury i niewiele niższe od najlepszego wyniku zanotowanego w comiesięcznych pomiarach CBOS przez Aleksandra Kwaśniewskiego (83% w październiku 2002).
  2. Zaufanie do byłego premiera Donalda Tuska we wrześniu jest największe od stycznia 2012, a więc od ponad 2,5 lat.
  3. Zaufanie do nowej premier Ewy Kopacz jest największe w jej karierze politycznej, co pozwoliło jej zająć 3. miejsce w rankingu zaufania CBOS.
  4. Wśród cieszących się największym zaufaniem jest 8 polityków koalicji i tylko 2 polityków opozycji (Miller, Kaczyński).
  5. Kaczyński jest jedynym politykiem, który nie zyskał na „efekcie Tuska”.

Sondażokracja to jedno z publicystycznych określeń współczesnej demokracji, sugerujące przemożny wpływ badań opinii publicznej na zachowania wyborcze czy sprawowanie władzy przez polityków. Choć sporo w tym przesady, to niewątpliwie sondaże są obecnie ważnym składnikiem systemu politycznego, stanowiąc cenne źródło informacji dla rządzących i rządzonych. Ponieważ w debacie publicznej rezultaty badań społeczno-politycznych są często jednym z najważniejszych argumentów, jakość pracy ośrodków demoskopijnych powinna podlegać kontroli i ocenie. Nie ma z kolei w demokracji lepszej okazji do weryfikacji sondaży niż rzeczywiste wybory prezydenckie, parlamentarne czy europejskie.  

W wielu europejskich krajach niezależne fundacje czy organizacje pozarządowe przeprowadzają po wyborach analizę porównawczą sondaży z oficjalnymi wynikami wyborów. W Polsce nie jest to, niestety, popularna metoda rozliczania firm badawczych z ich pracy. Głosowanie do Parlamentu Europejskiego 25 maja 2014 roku rozpoczęło w naszym kraju prawdziwy, sondażowo-wyborczy maraton, który zakończy się dopiero elekcją parlamentarną na jesieni 2015 roku. W tym czasie opinia publiczna będzie wprost bombardowana dziesiątkami sondaży politycznych kilku różnych firm badawczych. Warto wiedzieć, które z nich zasługują na uwagę, a które należy traktować z dystansem. 

01.  KTÓRY SONDAŻ NAJTRAFNIEJ WSKAZAŁ ZWYCIĘZCĘ?

Na samym początku przyznajmy, że wbrew rytualnym narzekaniom na „różnice w sondażach”, w eurowyborach’2014 polskie ośrodki demoskopijne wypadły całkiem przyzwoicie. I nie chodzi tylko o świetne badanie exit poll przeprowadzone w dniu głosowania przez Ipsos dla TVP/TVN, które z niezwykłą precyzją wskazało zwycięzcę oraz właściwą kolejność partii na wyborczej mecie.  Również ostatnie opublikowane przed ciszą prognozy i sondaże nie rozminęły się drastycznie z oficjalnymi wynikami, trafnie odtwarzając wyrównaną rywalizację PO-PIS. Przez wiele tygodni przed eurowyborami średnia poparcia dla partii politycznych wskazywała na zacięty pojedynek między partiami D. Tuska i J. Kaczyńskiego, którego zwieńczeniem stała się minimalna (0,35 punktu procentowego) wygrana PO.

W rozstrzygnięciu najtrudniejszej kwestii minionych wyborów tj. wskazaniu zwycięzcy w sytuacji remisu między dwiema partiami, największą precyzją wykazał się Instytut Badań Rynkowych i Społecznych Homo Homini. Opublikowana w przedwyborczy piątek w radiu RMF FM prognoza tego ośrodka wskazywała na 0,5 p.p. przewagi PO nad PIS. Błąd względem oficjalnych wyników PKW wyniósł więc zaledwie 0,15 p.p. i jest to w polskich realiach wartość imponująca. Podkreślmy, że zwycięski szacunek Homo Homini jest prognozą, a nie sondażem (jak wszystkie pozostałe wartości w poniższej tabeli). Wysoką trafnością w kwestii wyniku PO i PIS wykazał się również sondaż telefoniczny Estymatora dla „Newsweeka”, w którym partia D. Tuska wygrywała przewagą 1 punktu procentowego. Sondaże Millward Brown dla TVN oraz TNS Polska dla TVP pomyliły się co do zwycięzcy wyborów, wskazując na PIS, lecz pomyłka ta była niewielka i mieściła się w granicach błędu pomiaru. Największą wtopę zaliczył CBOS, wieszcząc aż 5-punktową wygraną PO.

Do analizy użyłem wyników sondaży 5 ośrodków demoskopijnych w takiej postaci, w jakiej rezultaty badań zostały przekazane mediom:

1

 

02.  KTÓRY SONDAŻ BYŁ NAJTRAFNIEJSZY?

Prawidłowe wskazanie zwycięzcy w sytuacji remisu zasługuje na uznanie, lecz nie wyczerpuje oceny całościowej omawianych sondaży. By móc ocenić które z pięciu badań przedwyborczych było najlepsze, musimy porównać do oficjalnych rezultatów nie tylko sondażowe słupki PO i PIS, lecz także pozostałych partii.

Jako kryterium oceny trafności sondażu przyjąłem sumę różnic pomiędzy wyrażonymi procentowo wynikami danego sondażu a oficjalnymi wynikami osiągniętymi przez poszczególne partie. Im wskaźnik ten jest niższy, tym mniejszy błąd całkowity popełniła dana firma badawcza i tym większa trafność jej sondażu.

Pod uwagę wziąłem wszystkie sondaże przeprowadzone w maju 2014 roku, których wyniki były opublikowane najpóźniej w przedwyborczy piątek. Ponieważ niektóre firmy badawcze opublikowały w maju więcej niż jedno badanie preferencji partyjnych, do analizy wybrałem ostatni przed ciszą wyborczą sondaż każdego ośrodka. Kryterium to spełniło pięć firm demoskopijnych (CBOS, TNS Polska, Millward Brown, Estymator, Homo Homini).

Dodatkową trudność w analizie nastręczał fakt, że dwa z pięciu ośrodków zaprezentowały wyniki pozbawione już odsetka wyborców niezdecydowanych (sondaż Estymatora i prognoza Homo Homini), zaś pozostałe firmy badawcze zdecydowały się uwzględnić osoby niepewne, komu przekazać swój głos (CBOS, TNS, Millward Brown). By móc porównać ze sobą tak różne wyniki, sondaże CBOS, TNS i MB pozbawiłem „niezdecydowanych” i przeliczyłem je na postać sondażu tylko wśród wyborców pewnych, na kogo zagłosować. Przykładowo, w sondażu CBOS (PO 26%, PIS 21%) było 30% niezdecydowanych wyborców. Wynik PO: 26/70 x 100 = 37,1%, wynik PIS: 21/70 x 100 = 30% i td.

2014

Jak widać w tabeli, najmniejszy błąd ogółem popełnił w ostatnim przedwyborczym sondażu Millward Brown i to tę pracownię badawczą należy uznać za zwycięzcę w 2014 roku. Drugie miejsce w zestawieniu przypadło TNS Polska, trzecie zaś Homo Homini – autorowi najtrafniejszego oszacowania różnicy PO-PIS. Na szarym końcu rankingu znowu CBOS – suma błędu tego ośrodka (prawie 18 p.p.) w porównaniu z konkurencją (8-11 p.p,) jest wprost olbrzymia.

 

03. RANKING SONDAŻOWNI 2009-2014.

Sondażownie, które przeprowadzały badania sympatii partyjnych przed tegorocznymi wyborami do Parlamentu Europejskiego, działają na polskim rynku od wielu lat. Umożliwia nam to dokładne porównanie efektów ich pracy, które uwzględni kilka ostatnich wyborów powszechnych. Po raz pierwszy wszystkie znane nam dziś dobrze ośrodki demoskopijne – Homo Homini, Millward Brown (dawniej SMG/KRC), CBOS oraz TNS – „spotkały się” przy okazji eurowyborów w 2009 roku. Również przed wyborami prezydenckimi w 2010 i parlamentarnymi w 2011 firmy te realizowały regularne badania preferencji politycznych.

Poniżej zestawienie ostatnich sondaży przed wyborami w 2009, 2010 i 2011 wraz z błędem każdego ośrodka badawczego, obliczonym analogicznie jak przy eurowyborach 2014.

3

 

Ostateczna klasyfikacja ośrodków sondażowych w latach 2009-2014 wygląda zatem następująco:

4

W wyborach ogólnokrajowych w latach 2009-2014 największą trafnością wykazały się sondaże preferencji politycznych realizowane przez TNS Polska (wcześniej TNS OBOP) – dwukrotnie firma ta była najlepsza (2010, 2011) i dwukrotnie zajęła miejsce drugie (2009, 2014).

Na drugim miejscu w rankingu uplasował się instytut Homo Homini, a tuż za nim na trzeciej pozycji Millward Brown. I to właśnie sondaże tych ośrodków – TNS, HH, MB – jako najwierniej oddające sympatie polityczne Polaków należy traktować z największą uwagą przed nadchodzącymi wyborami samorządowymi, prezydenckimi i parlamentarnymi.

Na samym końcu rankingu uplasował się CBOS. Ta 30-letnia rządowa fundacja, która teoretycznie powinna dysponować największym doświadczeniem i precyzją w realizacji badań preferencji elektoratu, aż trzykrotnie zrealizowała najgorszy sondaż przedwyborczy: w 2010, 2011 i 2014 roku, dając się wyprzedzić nie tylko „wielkiej trójce” TNS-HH-MB, ale nawet debiutującemu na polu badań politycznych Estymatorowi. Niewątpliwie CBOS jako najsłabsze ogniwo polskiej socjometrii wymaga reformy nie mniejszej, niż krytykowana za opieszałość w liczeniu głosów Państwowa Komisja Wyborcza.

Po ponad 24 godzinach od zakończenia głosowania Państwowa Komisja Wyborcza podała wreszcie pełne wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego. Oficjalne rezultaty elekcji porównajmy z ostatnimi sondażami opublikowanymi przed ciszą wyborczą.

Na samym wstępie przyznajmy, że w tych wyborach polskie sondażownie wypadły całkiem przyzwoicie. I nie chodzi tylko o świetne badanie exit poll przeprowadzone w dniu głosowania przez Ipsos dla TVP/TVN. Również ostatnie przed ciszą prognozy i sondaże nie rozminęły się z wyborczą rzeczywistością i trafnie odtwarzały wyrównaną rywalizację PO-PIS. No może poza CBOS 😉

W wielu europejskich krajach niezależne fundacje przeprowadzają po wyborach analizę porównawczą sondaży z wynikami wyborów. W Polsce nie jest to, niestety, popularna metoda rozliczania ośrodków demoskopijnych z ich pracy. Niedzielne głosowanie rozpoczęło w Polsce sondażowo-wyborczy maraton, który zakończy się dopiero jesienią 2015 roku. Warto więc wiedzieć, które badania sympatii politycznych zasługują na szczególną uwagę. 

01. KTO NAJTRAFNIEJ WSKAZAŁ ZWYCIĘZCĘ?

Na początek przyjrzyjmy się najtrudniejszej kwestii w tych wyborach tj. prawidłowemu wskazaniu zwycięzcy w sytuacji remisu między PO a PIS. Do analizy użyłem wyników sondaży pięciu ośrodków w takiej postaci, w jakiej zostały one przekazane mediom.

54321

Według PKW Platforma Obywatelska pokonała Prawo i Sprawiedliwość różnicą zaledwie 0,35 punktu procentowego. Najbliżej tej wartości był instytut Homo Homini, który w opublikowanej w radiu RMF FM prognozie typował wygraną PO o 0,5 pkt proc. przed PIS. Błąd wyniósł więc zaledwie 0,15 p.p. i jest to w polskich realiach wartość imponująca. Podkreślmy, że zwycięski szacunek Homo Homini jest prognozą, a nie sondażem. Tylko instytut Homo Homini zdecydował się przed eurowyborami opublikować prognozę na podstawie sondażu, co jak widać wyszło mu na dobre.

W tym roku obok Homo Homini również sondaż Estymatora dla „Newsweeka” bardzo trafnie przewidział różnicę między PO i PIS. Estymator projektował 1-punktowe zwycięstwo Platformy, a błąd względem zanotowanej w wyborach przewagi PO (0,35 p.p.) wyniósł tylko 0,65 punktu procentowego.

02. KTÓRY SONDAŻ BYŁ NAJLEPSZY? (wersja z niezdecydowanymi)

Porównanie wyników sondaży z rzeczywistym poparciem dla wszystkich partii w wyborach, a nie tylko PO i PIS jak powyżej, wygląda następująco (w tabeli sondaże w takiej postaci, w jakiej firmy badawcze przekazały je mediom czyli z uwzględnieniem wyborców niezdecydowanych):

wynikizniezdecydowanymi

Jak widać najmniejszy błąd ogółem popełnił w ostatnim przedwyborczym badaniu Millward Brown, największy jak zwykle CBOS. Pewnie znowu pracownia M. Grabowskiej tłumaczyć się będzie wczesnym terminem realizacji sondażu, tak jak gdyby ktoś jej bronił robić ankiety bliżej terminu wyborów 😉

03. KTÓRY SONDAŻ BYŁ NAJLEPSZY? (wersja bez niezdecydowanych)

By móc porównać powyższe wyniki z Estymatorem, który jako jedyny zaprezentował w mediach wyniki sondażu tylko wśród wyborców zdecydowanych, musimy zrobić to, przed czym firmy badawcze tak się wzbraniają tj. wyłączyć z podstawy procentowania osoby niezdecydowane. Niektóre pracownie odmówiły podania wyników „bez niezdecydowanych”; inne pouczyły mnie, że takie przeliczanie jest nieuprawnione. Opór Millward Brown, TNS i CBOS przed prezentowaniem wyników sondaży w takiej postaci, w jakiej podaje je później PKW jest zastanawiający. Chcąc nie chcąc, musiałem takiego przeprocentowania dokonać sam, a pełen sondażowy ranking w wersji „bez niezdecydowanych” wygląda następująco:

POPPOLITYK

   

PODSUMOWANIE

Najlepszy sondaż przed eurowyborami przeprowadził Millward Brown, z kolei najtrafniej poparcie dla dwóch największych partii (PO i PiS) oszacował w swojej prognozie instytut Homo Homini. Całkiem dobrze w tych wyborach wypadły: TNS Polska oraz Estymator. Tradycyjnie już najsłabszym ogniwem polskiej socjometrii okazał się CBOS i to niezależnie od tego, które kryterium porównawcze przyjmiemy 😉 Zauważmy że błąd konkurencji zamyka się w przedziale 8-11 p.p., a CBOS z błędem rzędu 18 p.p. oddziela od reszty prawdziwa przepaść. Dość przypomnieć poprzednie, przestrzelone sondaże CBOS: PO 44% i PIS 27% w ostatnich wyborach parlamentarnych (było: PO 39%, PIS 30%) czy w poprzednich eurowyborach: PO 49%, PIS 22% (było: PO 44%, PIS 27%). Po raz kolejny więc CBOS pomylił się w ten sam sposób: przeszacował poparcie dla PO i zaniżył wynik PIS. Reforma PKW oraz CBOS wydają się dwoma najpilniejszymi zadaniami po eurowyborach.

Kilka wniosków natury ogólnej:

1. Prognoza trafniej niż zwykły sondaż wskazała zwycięzcę wyborów. Podobna sytuacja miała miejsce przed wyborami parlamentarnymi w 2011 roku, gdy prognoza TNS Polska dla „Gazety Wyborczej” rozgromiła sondażową konkurencję. W polskich realiach prognoza okazuje się skuteczniejsza, więc firmy badawcze powinny rozważyć publikowanie przed wyborami prognoz na podstawie własnych sondaży.

2. Sondaże Homo Homini, Estymatora i Millward Brown były oparte na większej niż standardowa próbie badawczej (1350-2000 ankietowanych) i trafniej przewidziały wynik wyborów niż „zwykłe” sondaże TNS i CBOS zrealizowane na próbie ok 1000 Polaków.  Firmy badawcze powinny rozważyć realizowanie tuż przed wyborami sondaży na większej niż „w ciągu roku” próbie.

3. Tylko CBOS nie zdecydował się zrealizować swojego ostatniego wyborczego badania w tygodniu poprzedzającym głosowanie i wybrał dużo wcześniejszy termin (8-14 maja), co niewątpliwie odbiło się na kiepskiej jakości tego sondażu. Pracownia M. Grabowskiej powinna rozważyć przeprowadzanie ostatniej ankiety bliżej terminu głosowania, co pozwoli jej choć trochę zredukować olbrzymi błąd między sondażem a wynikami wyborów.

 

Linki do analizowanych prognoz i sondaży:

HOMO HOMINI http://www.rmf24.pl/raport-eurowybory-2014/sondaze/news-eurowybory-2014-najnowszy-sondaz-pis-minimalnie-przed-po-fre,nId,1430734

ESTYMATOR http://polska.newsweek.pl/sondaz-newsweeka-poparcie-w-eurowyborach-po-i-pis-ida-na-remis,artykuly,286531,1.html

TNS POLSKA http://www.tvp.info/15320221/eurowybory-sondaz-dla-wiadomosci-pis-wyprzedza-po-o-2-pkt-proc

MILLWARD BROWN http://www.tvn24.pl/ostatnia-prosta-przed-eurowyborami-pis-i-po-leb-w-leb,431145,s.html

CBOS http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1129594,Ostatni-sondaz-CBOS-przed-wyborami-do-PE-PO-na-czele-spada-KorwinowiMikke

Doczekaliśmy się. 30 kwietnia, a więc bite 3 tygodnie po zakończeniu realizacji badania (3-9 kwietnia), CBOS zaprezentował wreszcie wyniki sondażu sympatii partyjnych przed wyborami do Parlamentu Europejskiego. Można zastanawiać się skąd wynikała prawie miesięczna zwłoka w prezentacji badania. Zwolennicy teorii spiskowych powiedzą, że CBOS bał się porównania z TNS, który zrobił sondaż w niemal identycznym okresie, a uzyskał diametralnie różne wyniki.

Gigantyczne różnice między sondażami CBOS i TNS Polska stały się już nową, świecką tradycją (http://blogi.polskatimes.pl/poppolityka/2014/04/17/tradycyjny-rozjazd-cbos-i-tns-w-ocenie-prezydenta/). Jednak to, co zaprezentowały oba ośrodki badawcze w kwietniu przejdzie do historii polskiej, a niewykluczone że także światowej socjometrii. Porównajmy sondaże CBOS i TNS – zrealizowane w niemal identycznym czasie (3-9 kwietnia i 4-9 kwietnia), podobną metodą badawczą (wywiady bezpośrednie), na zbliżonej wielkością próbie ankietowanych (ok 1000):

AAAAAAAAAAA

 

Te same sondaże po wyłączeniu „niezdecydowanych” wyglądają następująco:

BBBBBBBBB

Interpretacja wyników kwietniowych sondaży mogłaby być następująca: jeśli wybory do Parlamentu Europejskiego odbyłyby się w kwietniu, wygrałaby Platforma Obywatelska z 39% poparciem (CBOS) lub zwycięzcą byłoby Prawo i Sprawiedliwość z poparciem 39% (TNS). Brzmi to śmiesznie, ale niestety jest jak najbardziej prawdziwe. W badaniu CBOS partia Tuska miażdży PIS przewagą aż 10 pkt proc – w sondażu TNS to PIS pokonuje PO wyraźną różnicą 5 pkt proc. „I kumu tu, panie, wierzyć?”

Najbardziej szokujące różnice dotyczą wyniku PIS. W sondażu TNS partia ta cieszy się 39% poparcia – w CBOS tylko 29%. Tak olbrzymie dysproporcje są nieakceptowalne i niewytłumaczalne na żadnym poziomie analizy (mimo absurdalnych wysiłków niektórych dyżurnych „autorytetów” medialnych). Poparcie dla PO w obu ośrodkach jest bardziej zrównoważone (34% i 39%); choć nadal dysproporcja jest wyraźna, to 5 pkt proc różnicy da się wytłumaczyć „marginesem błędu”. Podobnie sprawa wygląda z poparciem dla partii Korwina – 4% w TNS i aż 8% w CBOS. Mimo że wynik Nowej Prawicy w CBOS jest dwukrotnością rezultatu w TNS, różnicę tą także można uznać za naturalną w badaniach społecznych rozbieżność.

Różne „cyferki” mają bardzo konkretne przełożenie na liczbę mandatów w Parlamencie Europejskim. Procenty na mandaty przeliczył dr Tomasz Jurkiewicz, statystyk z Uniwersytetu Gdańskiego.

CBOS: PO 22, PIS 17, SLD 5, KNP 4, PSL 3.

TNS: PIS 23, PO 20, SLD 5, PSL 3.

Do europejskich wyborów pozostał mniej niż miesiąc, a wskazanie zwycięzcy jest zadaniem karkołomnym, gdy opierać się będziemy tylko na sondażach (podobno) renomowanych firm badawczych. Jeśli na ostatniej prostej, w maju, wyniki sondaży CBOS i TNS Polska się nie „zjadą”, będziemy mieć do czynienia z kompromitacją ośrodków demoskopijnych porównywalną tylko z kultowym 2005 rokiem i „prezydentem Tuskiem”. No chyba że CBOS będzie zwlekał tak długo z publikacją danych jak w kwietniu. Wówczas rezultaty majowego sondażu będzie mógł (nie) zaprezentować już po eurowyborach 😉

PS: Poniżej kilka komentarzy z Twittera do zaskakującego, łagodnie rzecz ujmując, sondażu CBOS:

c

a

b

Coraz więcej kwietniowych badań dowodzi krótkotrwałego charakteru „efektu Ukrainy” w sondażach. Również najnowszy ranking zaufania do polityków realizowany regularnie przez CBOS nie przynosi dobrych wieści politykom partii rządzącej. Jako pierwszy prezentuję najważniejsze rezultaty tego sondażu. 

Jeszcze przed świętami Homo Homini zaprezentowało wyniki ankiet, w których ocena pracy najważniejszych instytucji państwowych – prezydenta, Sejmu i rządu – spadła w kwietniu po wyraźnym, marcowym wzroście. Również kilka ostatnich badań preferencji partyjnych wskazuje na wyhamowanie trendu wzrostowego PO, czy wręcz – jak w badaniach TNS Polska – znów powiększający się dystans tej partii do PIS. W najnowszym sondażu zaufania do polityków zrealizowanym przez CBOS w dniach 3-9 kwietnia obserwujemy wyraźny spadek notowań najważniejszych polityków Platformy Obywatelskiej.

zaufanie

W marcu wzrosło zaufanie do niemal wszystkich polityków umieszczonych przez CBOS na liście przedstawianej ankietowanym. Najbardziej poprawiły się wówczas notowania ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego (aż o 8 pkt proc), który otrzymał premię za osobiste zaangażowanie w próbę pokojowego rozwiązania konfliktu na Ukrainie. Również premier Donald Tusk i prezydent Bronisław Komorowski zanotowali w poprzednim miesiącu wzrost zaufania obywateli (odpowiednio o 6 i 5 pkt proc.).

Kwietniowy ranking dowodzi, że poprawa miała charakter chwilowy. Zaufanie Polaków straciła większość polityków, o których pytał CBOS, a największy spadek odnotował premier Tusk, którego notowania pogorszyły się aż o 7 pkt proc. (z 41 do 34%). Sporo stracił prezydent i szef dyplomacji, a także liderzy prawicowego planktonu – Ziobro i Gowin. W tym czasie zaufanie obywateli do polityków lewicowej opozycji – L. Millera czy R. Kalisza – pozostało na względnie stabilnym poziomie (na tle spadków niemal wszystkich polityków).

Można powiedzieć, że po jednorazowym, marcowym odbiciu notowania polityków PO wróciły w kwietniu do poziomu obserwowanego w lutym – czyli przed wybuchem kryzysu krymskiego. Krótkotrwałość zanotowanej przed miesiącem poprawy notowań polityków partii rządzącej nie jest dobrą wiadomością dla sztabowców Platformy, którzy liczyli, że na przekazie skupionym wokół Ukrainy i spraw bezpieczeństwa zbudują narrację PO na czas eurokampanii. Nieskuteczność szeroko rozumianego Zachodu wobec rosyjskiej polityki może sprzyjać erozji poparcia dla partii władzy i przyspieszać spadek ocen pracy rządu i premiera.

Spadek zaufania do większości polskich polityków wpisuje się w ogólne pogorszenie nastrojów społecznych odnotowane w sondażach CBOS, TNS czy HH. Jednocześnie w kwietniu spadła deklarowana w sondażach frekwencja (po mocnym wzroście w marcu), co jest kolejnym sygnałem, że „efekt Ukrainy” może mieć dość ograniczone przełożenie na wyniki majowych eurowyborów.

Mobilizacja opinii publicznej w sytuacji „zagrożenia” ze strony Rosji wygasa, a w mediach da się zauważyć zmęczenie tematyką wschodnią, mimo że sytuacja na Ukrainie daleka jest od stabilizacji. Brak efektów działań unijnej i polskiej dyplomacji działać może na konto opozycji.

Pół roku temu pisałem o szokujących różnicach w ocenie pracy prezydenta Komorowskiego w sondażach renomowanych pracowni badawczych – CBOS i TNS Polska ( http://blogi.polskatimes.pl/poppolityka/2013/11/09/prezydent-z-gorzkiej-czekolady/ ). Okazuje się, że nic w tej sprawie się nie zmieniło i nadal prezydent jest uwielbiany przez niemal wszystkich w badaniach CBOS i jest dużo surowiej oceniany w ankietach TNS.

komorowski

 

Linki do kwietniowych sondaży z oceną pracy prezydenta Komorowskiego:

– CBOS http://www.wirtualnemedia.pl/artykul/wiekszosc-polakow-dobrze-o-prezydencie-negatywnie-o-obu-izbach-parlamentu

– TNS Polska http://www.wirtualnemedia.pl/artykul/50-proc-dobrze-o-pracy-komorowskiego-28-proc-dobrze-o-tusku

Kolejny miesiąc i kolejny raz dwa instytuty badawcze – CBOS i TNS Polska – zrzeszone w renomowanej (?) Organizacji Firm Badania Opinii i Rynku (OFBOR) zaprezentowały sondaże poparcia dla partii politycznych, które sprawiają wrażenie, jak gdyby zrealizowano je w różnych krajach.  

W minionym tygodniu sensacyjny sondaż z przewagą aż 7 pkt proc. PO (28%) nad PIS (21%) zaprezentował CBOS. Był on, co zrozumiałe, chętnie wykorzystywany przez polityków partii rządzącej na poparcie tezy, że Platforma już na dobre przegoniła PIS. W tym tygodniu zaprezentowano wyniki sondażu innej pracowni – TNS Polska – zrealizowanego w tym samym czasie (pierwsza dekada kwietnia) i na podobnej wielkości próbie (ok. 1000 Polaków). W badaniu tym to PIS (32%) ma 3 pkt proc. przewagi nad PO (29%). Żeby było jeszcze zabawniej, odmienny jest nie tylko lider rankingu, ale i tendencja PIS: spadkowa w CBOS (-3) i minimalnie wzrostowa w TNS (+1).

1

Jak widać poparcie dla PO, SLD, PSL i TR jest porównywalne w obu sondażach. Największy problem dotyczy wyniku PIS, a także odsetka wyborców niezdecydowanych. Tutaj różnice między CBOS a TNS sięgają… 11 pkt proc. (!!!). Co ważne, również po usunięciu z obu sondaży niezdecydowanych różnice między ośrodkami demoskopijnymi nie znikają:

2

Rezultaty sondażu wśród wyborców zdecydowanych wręcz bawią. Platforma – lider rankingu w CBOS – cieszy się uznaniem 38% elektoratu. Również w sondażu TNS lider cieszy się poparciem 38% wyborców, z tym że pech chce, że nie jest to jak w CBOS Platforma, lecz PIS 🙂 . Mogłoby to być całkiem zabawne, gdyby jednocześnie nie było przerażające. Wyniki tak rozstrzelonych sondaży skutecznie podważają zaufanie opinii publicznej do badań społecznych. W rezultacie odsetek odmów w tak niepoważnym przedsięwzięciu, jakim wydają się „zwykłym Polakom” sondaże, może tylko wzrosnąć.

Skala różnic w poparciu dla największej partii opozycyjnej oraz w odsetku niezdecydowanych między CBOS i TNS jest nieakceptowalna na poziomie standardów światowej socjometrii i świadczy o tym, że któraś z firm badawczych dopuszcza się rażących błędów w metodologii badań, być może na etapie konstruowania próby. Wniosek jest tym bardziej uprawniony, że przepaść między CBOS a TNS nie jest zjawiskiem incydentalnym, a cyklicznym. Odkąd PIS na dobre przejął prowadzenie w sondażach w maju 2013, rezultaty sondaży CBOS i TNS dla tej partii są wyjątkowo rozbieżne. W krytycznych miesiącach – styczniu i lutym bieżącego roku –  w badaniach CBOS partia Kaczyńskiego miała mikroskopijną przewagę 1 pkt proc. nad partią Tuska. Tymczasem TNS pokazywał, że PIS wręcz miażdży PO i ma 10-11 pkt proc. przewagi!

3

Na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy, przeciętne poparcie dla PO w sondażach CBOS i TNS jest identyczne i wynosi 24%. Spektakularny „rozjazd” dotyczy tylko wyniku PIS, a różnica ta wyniosła średnio 5,5 pkt proc. W ciągu ostatniego roku PIS popierało przeciętnie 24,8% Polaków w CBOS i 30,3% w TNS.

Wskażmy kilka przesłanek, które pozwolą nam zlokalizować „winowajcę”:

  1. Sondażowe wyniki PIS u konkurencji – Millward Brown, Homo Homini, Estymator, GFK – są zdecydowanie bliższe rozstrzygnięciom TNS niż CBOS. Na regularne „obciążenie” wyniku PIS w CBOS zwróciła też uwagę fundacja Smarter Poland, z której strony zaczerpnąłem poniższą grafikę:

42. Odsetek wyborców niezdecydowanych jest rekordowy w CBOS (27%) – w sondażach pozostałych ośrodków waha się od 9 do 16%. Sama szefowa CBOS przyznała w jednym z wywiadów, że to właśnie wśród niezdecydowanych mogą się przed nią „ukrywać” wyborcy PIS.

5

3. Doświadczenia minionej dekady dowodzą, że w przewidywaniu wyniku wyborów CBOS jest jednym z najsłabszych, o ile nie najsłabszym, ogniwem polskiej socjometrii. Regularnie przeszacowywał poparcie dla PO, a w ostatnich latach niedoszacowywał PIS.

6

Wydaje się więc, że wina leży raczej po stronie CBOS niż TNS. Z jakichś powodów wyniki PIS są w sondażach CBOS od 2009 roku stale niedoszacowane. Już we wrześniu 2013 CBOS zapowiedział „dokładną analizę” swoich badań preferencji partyjnych. Utrzymujące się nadal różnice względem TNS i reszty konkurencji pozwalają stwierdzić, że z analizy tej niewiele chyba wynikło. Istnieje oczywiście możliwość, że to TNS i pozostałe sondażownie zawyżają poparcie dla PIS, a to CBOS jest najbliższy rzeczywistej popularności tej partii w społeczeństwie. Okazja do sprawdzenia, która firma badawcza ma rację, już za 40 dni podczas wyborów do Parlamentu Europejskiego.

Do różnic między polskimi sondażami niby zdążyliśmy się już przyzwyczaić, ale to co od 2 miesięcy prezentują dwa szacowne instytuty badawcze – CBOS i TNS Polska – jest czymś szokującym nawet w naszych realiach.

Przypomnijmy więc, że badania społeczne obu ośrodków cieszą się największą atencją w mediach, realizowane są identyczną metodą wywiadu ankietowego, zwykle w pokrywających się terminach. Co najważniejsze, oba ośrodki badawcze należą do Organizacji Firm Badania Opinii i Rynku. Jak czytamy na stronie internetowej, „OFBOR jest jedynym w Polsce stowarzyszeniem skupiającym wyłącznie instytuty badawcze, powołanym w celu kontroli przestrzegania norm etycznych oraz metodologicznych w badaniach opinii i rynku, a także działającym na rzecz publicznego zaufania do badań”. Skoro obie firmy są tak świetnie kontrolowane, dlaczego według TNS Polska PIS zmiażdżyłby PO w wyborach parlamentarnych przewagą 10-11 pkt proc., a według CBOS byłby niemal remis? 

ofbor2

Sytuacji wcale nie poprawia pozbycie się z powyższych sondaży wyborców niezdecydowanych – odsetek ten faktycznie jest w obu ośrodkach różny (24-25% w CBOS i 17-23% w TNS). Rezultaty sondaży wśród wyborców zdecydowanych, na jaką partię głosować, są jeszcze bardziej rozstrzelone.

ofbory

Może więc, Panie i Panowie z OFBOR, najwyższa pora zająć się szokującymi różnicami w sondażach zrzeszonych u Was firm badawczych? Jak długo będziecie tłumaczyć widoczną okiem laika kompromitację „marginesem błędu”, „innymi terminami realizacji badań” i „różnym sposobem prezentacji rezultatów”? Tak się pechowo składa, że różnic w styczniowych i lutowych sondażach CBOS i TNS nie da się w ten sposób wyjaśnić. Niedawno szefowa CBOS Mirosława Grabowska przyznała w mediach, że PIS może być w jej badaniach „niedoszacowany”, a jego wyborcy ukrywają się przed ankieterami CBOS pośród „niezdecydowanych”. Czy powzięto kontrolę metod i sposobu realizacji sondaży przez CBOS? Czy OFBOR zajmie jakieś stanowisko czy znowu udajemy, że nic się nie stało?

„Publiczne zaufanie do badań” jest skutecznie podważane własnie przez tak rozstrzelone wyniki sondaży, jakie od 2 miesięcy prezentują CBOS i TNS Polska. Rozpoczęła się kampania wyborcza do Parlamentu Europejskiego, wkrótce kolejne elekcje: samorządowa, prezydencka i parlamentarna. Sondaże publikowane przez należące do OFBOR firmy odegrają w niej sporą rolę. Wiele wskazuje na to, że będzie to rola komediowa.

Na koniec proponuję Szanownym Paniom i Panom z OFBOR rzut oka na wyniki lutowych sondaży realizowanych przez Waszych niemieckich kolegów i koleżanki. Nie jest Wam zwyczajnie wstyd? Czy o podobnych jak w Niemczech różnicach między sondażami polska opinia publiczna może tylko pomarzyć?

RFN

Wobec fatalnych sondaży premiera i jego rządu, tygodnik „Polityka” umieścił niedawno na okładce słynnego „prezydenta z czekolady”, cieszącego się podobno poparciem 70% rodaków. W zeszłym miesiącu prawicowy portal „Niezależna” odnotowywał z satysfakcją, że „PO topi prezydenta”, ciągnąc jego notowania ostro w dół. Czy chodziło aby o tego samego prezydenta Komorowskiego?

Do szokujących rozbieżności w sondażach preferencji partyjnych Polaków zdążyliśmy się już chyba przyzwyczaić. W zeszłym miesiącu renomowany ośrodek badania opinii publicznej TNS Polska, który opracował rewelacyjną prognozę przewidującą wynik wyborów parlamentarnych 2011, zaskoczył wszystkich sondażem dla TVP, w którym po pół roku PO wróciła na 1. miejsce w rankingu partyjnym i to od razu z 9-pkt przewagą nad PIS. Co prawda opublikowany dosłownie dzień później sondaż MillwardBrown dla TVN pokazał 8-pkt prowadzenie PIS, ale kto by się tym specjalnie przejmował, jeśli do wyborów jeszcze 2 lata 😉

Innym polem, na którym polskie sondażownie regularnie rozjeżdżają się w przeciwnych kierunkach, a nikt poza autorem niniejszego bloga nie zwraca na to uwagi ;), jest ocena pracy prezydenta Bronisława Komorowskiego.  TNS Polska i CBOS regularnie, w comiesięcznych raportach badają poparcie dla urzędującej głowy państwa. Jednak wnioski, jakie można wyciągnąć z prezentowanych wyników, są zgoła odmienne. Jeśli wierzyć CBOS, prezydent Komorowski jest prawdziwym Ojcem Narodu, uwielbianym przez circa 70% rodaków. Z kolei jeśli uznać, że to sondaże TNS Polska lepiej odzwierciedlają prawdziwe przekonania Polaków, to głowa państwa powinna poważnie zastanowić się nad sposobem pełnienia urzędu.

By nie być gołosłownym, wyniki pomiarów CBOS i TNS Polska z ostatniego półrocza wyglądają następująco:

1111

Ekstremalnym miesiącem, w którym wyniki TNS i CBOS rozjechały się najbardziej był czerwiec. Wówczas ankietowani przez TNS podzielili się w ocenie prezydentury Komorowskiego na 2 równe grupy: 45% Polaków oceniało dobrze pracę głowy państwa, 45% wystawiało ocenę złą. Przewaga ocen dobrych nad złymi wyniosła zatem 0 pkt proc. W tym samym czasie według CBOS przewaga ocen dobrych nad złymi wyniosła, bagatelka, 45 pkt proc.!!! (65% ankietowanych przez CBOS wystawiało prezydentowi ocenę pozytywną, tylko 20% negatywną). Nikt o zdrowych zmysłach nie powie, że różnica pomiaru rzędu 45 pkt proc. to „normalna rozbieżność, która może wystąpić między różnymi sondażami”.

W pozostałych miesiącach nie było zresztą wcale lepiej. Regularnie prezydent Komorowski jest zdecydowanie gorzej oceniany w sondażach TNS, gdzie przewaga ocen pozytywnych nad negatywnymi waha się w ostatnim półroczu między 5 a 15 pkt proc. Dla odmiany, w sondażach CBOS głowa państwa cieszy się uznaniem rodaków i nokautującą przewagą 43-47 pkt proc. pozytywnych ocen nad złymi. Ostatnie wyniki obu ośrodków za październik to 47% ocen pozytywnych prezydenta w TNS (63% w CBOS) oraz 42% negatywnych w TNS (22% w CBOS). Nawet stosując matematyczne modele prof. Biniendy nie dojdziemy do wniosku, że CBOS i TNS badały to samo drzewo 😉

A co w tym wszystkim najdziwniejsze: sondażowy „rozjazd” dotyczy tylko pracy prezydenta Komorowskiego! Oceny działalności premiera, rządu czy posłów są porównywalne (czytaj: równie złe) w TNS i CBOS. Nawet ja nie mam się tu do czego przyczepić 😉

Należy napisać wprost, że tak szokujące rozbieżności w ocenie pracy prezydenta w dwóch renomowanych ośrodkach badawczych nie są akceptowane w żadnym cywilizowanym kraju. Nie jest to bynajmniej pierwszy lepszy sondaż o posłaniu sześciolatków do szkół czy preferencjach kulinarnych Polaków. Rzecz dotyczy pracy najważniejszej osoby w państwie i jeśli nawet rozjechane sondaże w tak istotnej sprawie nie wywołały żadnego poruszenia polityków czy komentatorów, to nie ma się co dziwić zobojętnieniu zwykłego odbiorcy mediów na coraz to bardziej rozstrzelone słupki poparcia dla partii. Prestiż polskich sondażowni szoruje po dnie i jeśli branża badawcza nie opracuje poważnego programu naprawczego,  wkrótce nikt nie będzie efektów ich pracy traktował poważnie.

Problem jest tym większy, że na dobrą sprawę od totalnej kompromitacji ośrodków badawczych podczas wyborów prezydenckich w 2005 roku (ŻADEN należący do Organiacji Firm Badania Opinii i Rynku instytut nie przewidział zwycięstwa Lecha Kaczyńskiego), mamy co jakiś czas serię przestrzelonych sondaży przedwyborczych (pamiętne 51% Komorowskiego przed I turą 2010 w sondażu PBS dla „Gazety Wyborczej”) lub „zwykłych”, comiesięcznych rozbieżności rzędu 45 pkt proc jak w przypadku omawianych ocen prezydentury. Michał Kamiński, obecnie europoseł, pytał podobno w wieczór wyborczy 2005, kto zechce po takiej wpadce płacić „frajerom” (firmom badawczym) za sondaże. Jak widać postawione pytanie, może niezbyt eleganckie, po 8 latach pozostaje aktualne 😉

Wśród podawanych przez autorów sondaży wyjaśnień tej kwestii, nie widać przekonującej odpowiedzi. Za rozjechane wyniki ma więc odpowiadać różny termin realizacji badania (dość często TNS i CBOS pytają Polaków o ocenę Komorowskiego niemal w tych samych dniach), różny sposób realizacji sondażu (w obu przypadkach jest to ta sama metoda badania ankietowego), różna wielkość próby (zarówno w TNS jak i w CBOS zwykle ok. 1000 dorosłych Polaków) czy też różny sposób prezentacji wyników (w obu przypadkach identyczny, z uwzględnieniem niezdecydowanych). Problem jak się wydaje leży głębiej i dotyka samej metodologii. Niewykluczone, że nawet tak „banalna” sprawa jak konstrukcja pytania o ocenę pracy prezydenta rzutuje na otrzymywane różnice wyników. Sondażownie nie chcą jednak słyszeć o ujednolicaniu metod badawczych i odrzuciły niedawny apel prezesa Instytutu Homo Homini o wypracowanie wspólnych standardów w tej materii.

W przeciwieństwie do Homo Homini, obie organizacje badawcze – TNS i CBOS – należą do skądinąd prestiżowego zrzeszenia firm badawczych OFBOR, które ponoć regularnie kontroluje ich pracę. Jak czytamy na stronie internetowej, za swój podstawowy cel OFBOR przyjęła umacnianie publicznego zaufania do badań opinii i rynku, stanowienie i propagowanie standardów profesjonalizmu w procesie badawczym oraz tworzenie warunków niezależnej i obiektywnej oceny przestrzegania tych standardów. Jeśli organizacji naprawdę zależy na „publicznym zaufaniu do badań opinii”, podejmie zapewne stosowne kroki w celu eliminacji skrajnie różnych wyników sondaży publikowanych w mediach. Co prawda czekamy na to już dobrych kilka lat, ale nadzieja umiera ponoć ostatnia.

Na Twitterze regularnie narzekam na badania preferencji partyjnych realizowane przez polskie firmy i w roli pozytywnego bohatera obsadzam ich niemieckich kolegów. „Polska the Times” na szczęście nie ogranicza mnie 140 znakami, mogę więc w tym miejscu jasno wyłożyć powody tego nieustannego hejtu.

We wrześniu prezes Instytutu Homo Homini Marcin Duma wystosował do firm zrzeszonych w Organizacji Firm Badania Opinii i Rynku (OFBOR) list otwarty, w którym wezwał konkurencję do ujednolicenia metodologii przeprowadzania sondaży http://www.wirtualnemedia.pl/artykul/organizacje-zrzeszajace-instytuty-badawcze-odrzucaja-propozycje-szefa-homo-homini

Szefowi HH chodziło głównie o prezentowane w mediach badania preferencji partyjnych, które są wizytówką firm badawczych. Ich skrajnie odmienne wyniki podważają zaufanie opinii publicznej do pracy firm badawczych, także w przypadku sondaży na inne, pozapolityczne tematy. Wielokrotnie już na tym blogu zwracałem uwagę, że bombardowanie Polaków w krótkim okresie czasu rankingami, w których PIS osiąga poparcie w przedziale 23% (CBOS) – 43% (TNS Polska dla TVP), prowadzi do totalnego chaosu i wykpiwania sondaży przez komentatorów, co uderza przede wszystkim w interes ośrodków badawczych. Lekceważąca odpowiedź OFBOR na list otwarty nie daje niestety nadziei na rychłą poprawę.

Z punktu widzenia zwykłego „konsumenta” sondaży najpilniejszą sprawą, wśród poruszonych w liście przez M. Dumę, jest postulat ujednolicenia sposobu prezentacji sondaży w mediach. Ta akurat propozycja Homo Homini jako jedyna znalazła uznanie firm konkurencyjnych i pozostaje mieć nadzieję, że chociaż w tym zakresie ośrodki demoskopijne wypracują wspólne stanowisko. W olbrzymiej bowiem mierze szokujące rozbieżności biorą się właśnie stąd, że część sondaży uwzględnia wyborców niezdecydowanych, inne zaś podawane są po ich wyłączeniu z podstawy procentowania (czyli przybierają postać wyniku wyborów podawanych przez Państwową Komisję Wyborczą, gdzie poparcie dla wszystkich partii sumuje się do 100%). Drugą kwestią problematyczną jest fakt, że w polskich realiach badawczych odsetek niezdecydowanych potrafi wahać się od 12 do 26% Polaków (to dane z wrześniowych sondaży). Mając to na względzie skuteczne porównanie sondaży różnych pracowni i wyrobienie sobie orientacji w poparciu partyjnym przez zwykłego zjadacza sondaży jest zadaniem karkołomnym.

By przekonać się, że postulat ujednolicenia metodologii jest słuszny, wystarczy porównać efekty pracy niemieckich i polskich ośrodków badawczych w zakresie sondaży przedwyborczych. Przed wrześniowymi wyborami do Bundestagu badania preferencji przeprowadzało 7 firm demoskopijnych i WSZYSTKIE podawały wyniki swoich sondaży w identyczny sposób tj. bez wyborców niezdecydowanych. Dzięki temu nie zdarzyło się, by niemiecki wyborca bombardowany był sondażami, w których koalicja CDU/CSU cieszyła się poparciem raz 23%, a innym razem 43% – jak miało to niedawno miejsce w Polszcze z poparciem dla PIS.

W poniższej tabeli zebrałem wszystkie ostatnie przed wyborami sondaże poszczególnych ośrodków i obliczyłem skalę popełnionego przez każdą firmę błędu badawczego tj. sumę różnic pomiędzy wynikiem każdej partii w sondażu a rezultatem wyborczym. I tak przykładowo dla instytutu Forsa: wynik CDU w wyborach 41.5% vs. wynik w sondażu 40% = błąd 1,5 pkt / SPD 25,7% w wyborach vs. 26% w sondażu = błąd 0,3 pkt i tak dalej dla każdej partii. Łączna suma błędów Forsa wyniosła 5 pkt.

1

Jak widać, niemieckie firmy badawcze spisały się na medal. Publikowały nie tylko niewiele różniące się od siebie sondaże, ale również wybitnie trafnie przewidziały wynik każdej partii w elekcji. I tak, średnia sondaży CDU/CSU (39,5%) jest tylko o 2 pkt proc mniejsza niż rzeczywisty wynik wyborów (41,5%). W przypadku SPD i Zielonych różnica wynosi tylko 1 pkt proc, a średni sondażowy wynik Linke (8,6%) czy Piratów (2,2%) wręcz idealnie pokrywa się z rezultatem wrześniowego głosowania (odpowiednio 8,6% i 2,2%).

Zwraca też uwagę niewielka rozpiętość popełnionego przez sondażownie błędu – od 5 pkt w przypadku najlepszego instytutu Forsa do 8,8 pkt w najgorszym sondażu Infratest.  Przeciętny błąd popełniony przez niemieckie sondażownie we wrześniowych wyborach wyniósł 6,8 pkt.

A teraz rzućmy okiem na rezultaty pracy polskich firm badawczych przed ostatnimi wyborami parlamentarnymi  w 2011 roku. Podobnie jak w przypadku Niemiec, w tabeli zawarłem ostatni opublikowany przed wyborami sondaż danego ośrodka badawczego po wykluczeniu niezdecydowanych.

2

Kilka wniosków nasuwa się z takiej analizy porównawczej polskich i niemieckich sondaży:

  1. Przed ostatnimi wyborami parlamentarnymi najlepiej spisał się TNS Polska, głównie dlatego że jako jedyny ośrodek opublikował (na łamach „Gazety Wyborczej”) prognozę wyborczą, a nie zwykły sondaż (wszystkie pozostałe badania w powyższej tabeli to klasyczne sondaże). Być może „surowe” wyniki sondaży trzeba w Polsce poddawać fachowej obróbce, by odzwierciedlały rzeczywiste sympatie elektoratu.
  2. Suma błędu popełnionego przez TNS Polska (4,5) jest MNIEJSZA od najlepszego wyniku zanotowanego w niemieckich wyborach przez firmę Forsa (łączny błąd – 5 pkt)! Innymi słowy, TNS Polska w swojej prognozie lepiej przewidział wynik wyborów niż najlepsza niemiecka sondażownia. Dowodzi to kunsztu badaczy TNS, którzy w oparciu o kilka „zwykłych” sondaży i dodatkowe badania zadawane ankietowanym stworzyli w 2011 prognozę wręcz idealną.
  3. Ostatnie przed wyborami sondaże CBOS i GFK Polonia najsłabiej przewidziały wynik wyborów. Nic więc dziwnego, że tuż po wyborach 2011 „Rzeczpospolita” podziękowała GFK Polonia za współpracę, a badania tej firmy niemal zniknęły z mediów. Niestety, nie można tego samego powiedzieć o CBOS 😉
  4. Średni błąd popełniony przez polskie firmy badawcze wyniósł 12,8 pkt – był więc niemal dwukrotnie wyższy niż w przypadku niemieckich kolegów (6,8 pkt). Sondaże w RFN spudłowały w przedziale między 5 (Forsa) a 8,8 pkt (Infratest); w Polsce między 4,5 (TNS) a 18,8 pkt (GFK Polonia). Jak widać, problem z polskimi sondażami sprowadza się nie tylko do ujednolicenia sposobu prezentowania wyników sondaży w mediach, czym zgodziły się łaskawie zająć firmy badawcze po liście prezesa Dumy, ale tkwi chyba znacznie głębiej – w samej metodologii badawczej, która prowadzi do skrajnie odmiennych wyników (np. poparcie dla PO między 35 a 46%) oraz do rezultatów nieprzystających do wyborczej rzeczywistości (np. wg sondażu CBOS PO miała otrzymać 44%, a PIS 25% – różnica między partiami miała wynieść 19 pkt proc, a wyniosła… 9 pkt).
  5. Ostatni wniosek jest iście paradoksalny i zdziwił nawet autora tego porównania 😉 Otóż okazuje się, że średnia wszystkich, ostatnich przed wyborami sondaży w niemal idealny sposób odzwierciedliła wynik elekcji 2011! Przykładowo, zanotowane przed wyborami poparcie dla PO wynosiło w różnych sondażach od 35% do 46%, a taka szokująca rozbieżność rzędu 11 pkt skłoniłaby zapewne niemieckie sondażownie do samorozwiązania. Jednocześnie jednak średnia tych wszystkich „rozjechanych” sondaży dawała tej partii 39,2% – a więc dokładnie tyle, ile partia ta otrzymała w wyborach 2011 (39,2%)! Podobnie w przypadku pozostałych partii rozbieżności między przeciętnym wynikiem sondażowym a rezultatami wyborów są minimalne. Jest to oczywiście wniosek nieco żartobliwy, niemniej zachęcam do śledzenia moich comiesięcznych podsumowań, w których w analogiczny sposób uprzeciętniam wyniki wszystkich ośrodków 😉

Przyczyna nietrafności polskich sondaży przedwyborczych pozostaje nadal niezdiagnozowana i dopiero wspólny wysiłek całej branży może wskazać jej źródła. Być może to specyfika polskiego elektoratu, który unika mówienia prawdy w badaniach (wtedy warto, by sami badacze poddali korekcie wyniki sondaży, publikując tuż przed samymi wyborami prognozy), a być może wina leży po stronie samych firm demoskopijnych i stosowanych przez nich metod badawczych. Niezależnie od powodu, tylko uśrednienie skrajnie różnych wyników sondaży daje w polskich realiach w miarę realny obraz poparcia dla partii politycznych. Przynajmniej do czasu, gdy same firmy badawcze nie wypracują jednolitych standardów. Analiza październikowych sondaży już wkrótce na moim blogu.