Archiwa tagu: TNS Polska

Wrześniowy sondaż telefoniczny TNS Polska dla telewizji publicznej wywołał sporą sensację z uwagi na bardzo duży wzrost poparcia dla partii rządzącej. Przyjrzyjmy się bliżej temu badaniu preferencji partyjnych Polaków.

W sondażu TNS Polska (zrealizowanym 4-5 września) prowadzenie przejęła Platforma Obywatelska (34 proc.), uzyskując najlepszy wynik w całym 2014 roku w badaniach dla telewizji publicznej i wyprzedzając aż o 6 punktów proc. PIS (28 proc.). Od poprzedniego pomiaru w czerwcu PO zyskała aż 10 punktów proc., co większość komentatorów uznała za premię dla partii rządzącej po wyborze Donalda Tuska na przewodniczącego Rady Europejskiej.

Zaprezentowane w TVP rezultaty sondażu TNS oparte były zarówno na spontanicznych odpowiedziach ankietowanych Polaków („na jaką partię Pan/i zagłosuje?”), jak i wspomaganych listą partii (w przypadku tych, którzy nie byli w stanie „spontanicznie” wymienić ulubionej partii, a deklarowali udział w wyborach). Udało mi się ustalić jak prezentowałby się sondaż, gdyby uwzględnić tylko respondentów zdolnych samodzielnie wskazać partię, na którą chcieliby oddać głos w wyborach. Różnice względem ostatecznej wersji przedstawionej w TVP są ciekawe i dają rzadką okazję, by zajrzeć do sondażowej kuchni.

Okazuje się, że Polacy mieli w trakcie tego sondażu ogromny problem ze wskazaniem partii, na którą chcą oddać głos. Z 1000 respondentów swój udział w wyborach zapowiedziało aż 759 osób, a wiec deklarowana frekwencja wyniosła 76%. Jednak wśród tych 3/4 Polaków deklarujących udział w głosowaniu tylko 440 osób było w stanie spontanicznie wskazać popieraną partię, a 319 ankietowanych udzieliło w pierwszym etapie ankiety odpowiedzi „nie wiem na kogo zagłosuję”.

c

Zdobywamy w ten sposób cenne informacje, które pozwalają podzielić ankietowanych Polaków na 3 grupy:

24% Polaków zadeklarowało kompletny brak zainteresowania udziałem w wyborach parlementarnych,

32% Polaków twierdziło, że weźmie udział w wyborach, ale nie potrafiło samodzielnie wskazać partii, na którą chciałoby oddać głos,

– 44% Polaków spełniało dwa warunki jednocześnie tj. deklarowało udział w wyborach i potrafiło samodzielnie wskazać popieraną partię.

Podział ten jest istotny, bo jak pokazuje doświadczenie minionych wyborów, realna frekwencja oscyluje właśnie wokół odsetka z ostatniej, najbardziej określonej politycznie grupy. A zatem gdyby wybory odbywały się na początku września, wzięłoby w nich udział ok. 44% uprawnionych (a nie 76% jak wynikałoby z ogółu deklaracji).

Gdybyśmy chcieli uściślić powyższy wykres i zaprezentować jakie partie wskazało te 44% Polaków, którzy byli w stanie podać je spontanicznie, wyglądałby on następująco:

A

Widzimy zatem, że z 1000 dobranych do sondażu Polaków chęć głosowania na PO zadeklarowało ok. 20%, a na PIS 14% – są to oczywiście odpowiedzi spontaniczne.

W drugim etapie ankiety, by zmniejszyć odsetek niezdecydowanych na kogo głosować, respondentom zaprezentowano listę partii, z której mogli wybrać ulubione ugrupowanie polityczne. Wówczas zaktualizowany wykres prezentuje się następująco:

B

Innymi słowy, na końcowym etapie realizacji sondażu pośród 1000 Polaków napotkać mogliśmy ok. 26% sympatyków PO i 21% PIS. Ponieważ w TVP zaprezentowano wyniki sondażu tylko pośród tych, którzy zadeklarowali udział w wyborach (76% ogółu), ostateczne przeprocentowanie dało PO 34%, PIS 28%, niezdecydowanym 16% i td.

I wreszcie na koniec najciekawsza kwestia: poparcie dla poszczególnych partii. Na „chłopski rozum” wydawać się może, że bez pomocy ankietera najlepiej poradzą sobie wyborcy PIS, którzy w mediach są określani jako najbardziej „zmobilizowani”. Okazuje się jednak, że – przynajmniej w tym sondażu – Platforma ma zdecydowaną przewagę nad PIS pośród „spontanicznych” odpowiedzi, przegrywa zaś wśród tych, którzy zadeklarowali udział w głosowaniu, ale potrzebowali pomocy ankietera do wskazania konkretnej partii.

1Po lewej stronie zaprezentowałem odpowiedzi z pierwszego etapu sondażu – tych ankietowanych, którzy zapowiedzieli swój udział w wyborach (przypomnijmy-to ok 76% uczestników sondażu). Te 3/4 Polaków podzieliło się więc na 58% które podało nazwę partii (tu prowadzi PO) i 42% które samodzielnie nie potrafiło tego zrobić.

W drugim etapie (srodkowy wykres) o preferencje zapytano tylko osoby, które chciały głosować, ale nie potrafiły spontanicznie wymienić nazwy partii (42% z 3/4 Polaków deklarujących udział w wyborach). I spośród tych 319 osób większość (prawie 200) wybrała ulubioną partię z listy – na tym etapie to PIS uzyskał więcej wskazań od PO.

Pamiętać należy, że pierwsza grupa „spontanicznych” była dwukrotnie liczniejsza od wskazań „wspomaganych”, stąd wyniki końcowe nie odbiegają od „spontanicznych” tak, jak mogłoby się wydawać po rezultatach procentowych „wspomaganych”. PO ma 7 punktów proc. przewagi nad PIS wśród „spontanicznych” (26% do 19%), PIS ma 3 punkty proc. przewagi nad PO wśród mniej licznych „wspomaganych” (22% do 19%), więc w ostatecznym rozrachunku zmniejsza to przewagę PO tylko o 1 punkt – z 7 do 6 punktów proc.

Zauważmy też, że pomoc ankietera pomaga „wydobyć” z niezdecydowanych nie tylko wyborców PIS, ale i SLD oraz PSL.  Z kolei tak jak PO traci na niej Nowa Prawica. Różnice mogą wydawać się niewielkie, ale dla ich uwypuklenia warto zerknąć jak wyglądałby wynik wyborów podany przez PKW w każdym z 3 wariantów:

– gdyby głosowali tylko wyborcy potrafiący wymienić samodzielnie popieraną partię (po lewej),

– gdyby głosowali tylko wyborcy którym przedstawiono listę partii do wyboru (środek),

– wreszcie gdyby obie grupy głosowały razem (po prawej).

2

Należy oczywiście być ostrożnym i unikać wyciągania jednoznacznych wniosków tylko na podstawie jednego, nawet najlepiej zrealizowanego sondażu. Wydaje się jednak, że na obecnym etapie różnica między PO a PIS przy urnach wyborczych może okazywać się korzystniejsza dla PO niż wskazywałyby na to same tylko sondaże (tak jak podczas majowych eurowyborów).

 

 

 

 

 

Sondażokracja to jedno z publicystycznych określeń współczesnej demokracji, sugerujące przemożny wpływ badań opinii publicznej na zachowania wyborcze czy sprawowanie władzy przez polityków. Choć sporo w tym przesady, to niewątpliwie sondaże są obecnie ważnym składnikiem systemu politycznego, stanowiąc cenne źródło informacji dla rządzących i rządzonych. Ponieważ w debacie publicznej rezultaty badań społeczno-politycznych są często jednym z najważniejszych argumentów, jakość pracy ośrodków demoskopijnych powinna podlegać kontroli i ocenie. Nie ma z kolei w demokracji lepszej okazji do weryfikacji sondaży niż rzeczywiste wybory prezydenckie, parlamentarne czy europejskie.  

W wielu europejskich krajach niezależne fundacje czy organizacje pozarządowe przeprowadzają po wyborach analizę porównawczą sondaży z oficjalnymi wynikami wyborów. W Polsce nie jest to, niestety, popularna metoda rozliczania firm badawczych z ich pracy. Głosowanie do Parlamentu Europejskiego 25 maja 2014 roku rozpoczęło w naszym kraju prawdziwy, sondażowo-wyborczy maraton, który zakończy się dopiero elekcją parlamentarną na jesieni 2015 roku. W tym czasie opinia publiczna będzie wprost bombardowana dziesiątkami sondaży politycznych kilku różnych firm badawczych. Warto wiedzieć, które z nich zasługują na uwagę, a które należy traktować z dystansem. 

01.  KTÓRY SONDAŻ NAJTRAFNIEJ WSKAZAŁ ZWYCIĘZCĘ?

Na samym początku przyznajmy, że wbrew rytualnym narzekaniom na „różnice w sondażach”, w eurowyborach’2014 polskie ośrodki demoskopijne wypadły całkiem przyzwoicie. I nie chodzi tylko o świetne badanie exit poll przeprowadzone w dniu głosowania przez Ipsos dla TVP/TVN, które z niezwykłą precyzją wskazało zwycięzcę oraz właściwą kolejność partii na wyborczej mecie.  Również ostatnie opublikowane przed ciszą prognozy i sondaże nie rozminęły się drastycznie z oficjalnymi wynikami, trafnie odtwarzając wyrównaną rywalizację PO-PIS. Przez wiele tygodni przed eurowyborami średnia poparcia dla partii politycznych wskazywała na zacięty pojedynek między partiami D. Tuska i J. Kaczyńskiego, którego zwieńczeniem stała się minimalna (0,35 punktu procentowego) wygrana PO.

W rozstrzygnięciu najtrudniejszej kwestii minionych wyborów tj. wskazaniu zwycięzcy w sytuacji remisu między dwiema partiami, największą precyzją wykazał się Instytut Badań Rynkowych i Społecznych Homo Homini. Opublikowana w przedwyborczy piątek w radiu RMF FM prognoza tego ośrodka wskazywała na 0,5 p.p. przewagi PO nad PIS. Błąd względem oficjalnych wyników PKW wyniósł więc zaledwie 0,15 p.p. i jest to w polskich realiach wartość imponująca. Podkreślmy, że zwycięski szacunek Homo Homini jest prognozą, a nie sondażem (jak wszystkie pozostałe wartości w poniższej tabeli). Wysoką trafnością w kwestii wyniku PO i PIS wykazał się również sondaż telefoniczny Estymatora dla „Newsweeka”, w którym partia D. Tuska wygrywała przewagą 1 punktu procentowego. Sondaże Millward Brown dla TVN oraz TNS Polska dla TVP pomyliły się co do zwycięzcy wyborów, wskazując na PIS, lecz pomyłka ta była niewielka i mieściła się w granicach błędu pomiaru. Największą wtopę zaliczył CBOS, wieszcząc aż 5-punktową wygraną PO.

Do analizy użyłem wyników sondaży 5 ośrodków demoskopijnych w takiej postaci, w jakiej rezultaty badań zostały przekazane mediom:

1

 

02.  KTÓRY SONDAŻ BYŁ NAJTRAFNIEJSZY?

Prawidłowe wskazanie zwycięzcy w sytuacji remisu zasługuje na uznanie, lecz nie wyczerpuje oceny całościowej omawianych sondaży. By móc ocenić które z pięciu badań przedwyborczych było najlepsze, musimy porównać do oficjalnych rezultatów nie tylko sondażowe słupki PO i PIS, lecz także pozostałych partii.

Jako kryterium oceny trafności sondażu przyjąłem sumę różnic pomiędzy wyrażonymi procentowo wynikami danego sondażu a oficjalnymi wynikami osiągniętymi przez poszczególne partie. Im wskaźnik ten jest niższy, tym mniejszy błąd całkowity popełniła dana firma badawcza i tym większa trafność jej sondażu.

Pod uwagę wziąłem wszystkie sondaże przeprowadzone w maju 2014 roku, których wyniki były opublikowane najpóźniej w przedwyborczy piątek. Ponieważ niektóre firmy badawcze opublikowały w maju więcej niż jedno badanie preferencji partyjnych, do analizy wybrałem ostatni przed ciszą wyborczą sondaż każdego ośrodka. Kryterium to spełniło pięć firm demoskopijnych (CBOS, TNS Polska, Millward Brown, Estymator, Homo Homini).

Dodatkową trudność w analizie nastręczał fakt, że dwa z pięciu ośrodków zaprezentowały wyniki pozbawione już odsetka wyborców niezdecydowanych (sondaż Estymatora i prognoza Homo Homini), zaś pozostałe firmy badawcze zdecydowały się uwzględnić osoby niepewne, komu przekazać swój głos (CBOS, TNS, Millward Brown). By móc porównać ze sobą tak różne wyniki, sondaże CBOS, TNS i MB pozbawiłem „niezdecydowanych” i przeliczyłem je na postać sondażu tylko wśród wyborców pewnych, na kogo zagłosować. Przykładowo, w sondażu CBOS (PO 26%, PIS 21%) było 30% niezdecydowanych wyborców. Wynik PO: 26/70 x 100 = 37,1%, wynik PIS: 21/70 x 100 = 30% i td.

2014

Jak widać w tabeli, najmniejszy błąd ogółem popełnił w ostatnim przedwyborczym sondażu Millward Brown i to tę pracownię badawczą należy uznać za zwycięzcę w 2014 roku. Drugie miejsce w zestawieniu przypadło TNS Polska, trzecie zaś Homo Homini – autorowi najtrafniejszego oszacowania różnicy PO-PIS. Na szarym końcu rankingu znowu CBOS – suma błędu tego ośrodka (prawie 18 p.p.) w porównaniu z konkurencją (8-11 p.p,) jest wprost olbrzymia.

 

03. RANKING SONDAŻOWNI 2009-2014.

Sondażownie, które przeprowadzały badania sympatii partyjnych przed tegorocznymi wyborami do Parlamentu Europejskiego, działają na polskim rynku od wielu lat. Umożliwia nam to dokładne porównanie efektów ich pracy, które uwzględni kilka ostatnich wyborów powszechnych. Po raz pierwszy wszystkie znane nam dziś dobrze ośrodki demoskopijne – Homo Homini, Millward Brown (dawniej SMG/KRC), CBOS oraz TNS – „spotkały się” przy okazji eurowyborów w 2009 roku. Również przed wyborami prezydenckimi w 2010 i parlamentarnymi w 2011 firmy te realizowały regularne badania preferencji politycznych.

Poniżej zestawienie ostatnich sondaży przed wyborami w 2009, 2010 i 2011 wraz z błędem każdego ośrodka badawczego, obliczonym analogicznie jak przy eurowyborach 2014.

3

 

Ostateczna klasyfikacja ośrodków sondażowych w latach 2009-2014 wygląda zatem następująco:

4

W wyborach ogólnokrajowych w latach 2009-2014 największą trafnością wykazały się sondaże preferencji politycznych realizowane przez TNS Polska (wcześniej TNS OBOP) – dwukrotnie firma ta była najlepsza (2010, 2011) i dwukrotnie zajęła miejsce drugie (2009, 2014).

Na drugim miejscu w rankingu uplasował się instytut Homo Homini, a tuż za nim na trzeciej pozycji Millward Brown. I to właśnie sondaże tych ośrodków – TNS, HH, MB – jako najwierniej oddające sympatie polityczne Polaków należy traktować z największą uwagą przed nadchodzącymi wyborami samorządowymi, prezydenckimi i parlamentarnymi.

Na samym końcu rankingu uplasował się CBOS. Ta 30-letnia rządowa fundacja, która teoretycznie powinna dysponować największym doświadczeniem i precyzją w realizacji badań preferencji elektoratu, aż trzykrotnie zrealizowała najgorszy sondaż przedwyborczy: w 2010, 2011 i 2014 roku, dając się wyprzedzić nie tylko „wielkiej trójce” TNS-HH-MB, ale nawet debiutującemu na polu badań politycznych Estymatorowi. Niewątpliwie CBOS jako najsłabsze ogniwo polskiej socjometrii wymaga reformy nie mniejszej, niż krytykowana za opieszałość w liczeniu głosów Państwowa Komisja Wyborcza.

Po ponad 24 godzinach od zakończenia głosowania Państwowa Komisja Wyborcza podała wreszcie pełne wyniki wyborów do Parlamentu Europejskiego. Oficjalne rezultaty elekcji porównajmy z ostatnimi sondażami opublikowanymi przed ciszą wyborczą.

Na samym wstępie przyznajmy, że w tych wyborach polskie sondażownie wypadły całkiem przyzwoicie. I nie chodzi tylko o świetne badanie exit poll przeprowadzone w dniu głosowania przez Ipsos dla TVP/TVN. Również ostatnie przed ciszą prognozy i sondaże nie rozminęły się z wyborczą rzeczywistością i trafnie odtwarzały wyrównaną rywalizację PO-PIS. No może poza CBOS 😉

W wielu europejskich krajach niezależne fundacje przeprowadzają po wyborach analizę porównawczą sondaży z wynikami wyborów. W Polsce nie jest to, niestety, popularna metoda rozliczania ośrodków demoskopijnych z ich pracy. Niedzielne głosowanie rozpoczęło w Polsce sondażowo-wyborczy maraton, który zakończy się dopiero jesienią 2015 roku. Warto więc wiedzieć, które badania sympatii politycznych zasługują na szczególną uwagę. 

01. KTO NAJTRAFNIEJ WSKAZAŁ ZWYCIĘZCĘ?

Na początek przyjrzyjmy się najtrudniejszej kwestii w tych wyborach tj. prawidłowemu wskazaniu zwycięzcy w sytuacji remisu między PO a PIS. Do analizy użyłem wyników sondaży pięciu ośrodków w takiej postaci, w jakiej zostały one przekazane mediom.

54321

Według PKW Platforma Obywatelska pokonała Prawo i Sprawiedliwość różnicą zaledwie 0,35 punktu procentowego. Najbliżej tej wartości był instytut Homo Homini, który w opublikowanej w radiu RMF FM prognozie typował wygraną PO o 0,5 pkt proc. przed PIS. Błąd wyniósł więc zaledwie 0,15 p.p. i jest to w polskich realiach wartość imponująca. Podkreślmy, że zwycięski szacunek Homo Homini jest prognozą, a nie sondażem. Tylko instytut Homo Homini zdecydował się przed eurowyborami opublikować prognozę na podstawie sondażu, co jak widać wyszło mu na dobre.

W tym roku obok Homo Homini również sondaż Estymatora dla „Newsweeka” bardzo trafnie przewidział różnicę między PO i PIS. Estymator projektował 1-punktowe zwycięstwo Platformy, a błąd względem zanotowanej w wyborach przewagi PO (0,35 p.p.) wyniósł tylko 0,65 punktu procentowego.

02. KTÓRY SONDAŻ BYŁ NAJLEPSZY? (wersja z niezdecydowanymi)

Porównanie wyników sondaży z rzeczywistym poparciem dla wszystkich partii w wyborach, a nie tylko PO i PIS jak powyżej, wygląda następująco (w tabeli sondaże w takiej postaci, w jakiej firmy badawcze przekazały je mediom czyli z uwzględnieniem wyborców niezdecydowanych):

wynikizniezdecydowanymi

Jak widać najmniejszy błąd ogółem popełnił w ostatnim przedwyborczym badaniu Millward Brown, największy jak zwykle CBOS. Pewnie znowu pracownia M. Grabowskiej tłumaczyć się będzie wczesnym terminem realizacji sondażu, tak jak gdyby ktoś jej bronił robić ankiety bliżej terminu wyborów 😉

03. KTÓRY SONDAŻ BYŁ NAJLEPSZY? (wersja bez niezdecydowanych)

By móc porównać powyższe wyniki z Estymatorem, który jako jedyny zaprezentował w mediach wyniki sondażu tylko wśród wyborców zdecydowanych, musimy zrobić to, przed czym firmy badawcze tak się wzbraniają tj. wyłączyć z podstawy procentowania osoby niezdecydowane. Niektóre pracownie odmówiły podania wyników „bez niezdecydowanych”; inne pouczyły mnie, że takie przeliczanie jest nieuprawnione. Opór Millward Brown, TNS i CBOS przed prezentowaniem wyników sondaży w takiej postaci, w jakiej podaje je później PKW jest zastanawiający. Chcąc nie chcąc, musiałem takiego przeprocentowania dokonać sam, a pełen sondażowy ranking w wersji „bez niezdecydowanych” wygląda następująco:

POPPOLITYK

   

PODSUMOWANIE

Najlepszy sondaż przed eurowyborami przeprowadził Millward Brown, z kolei najtrafniej poparcie dla dwóch największych partii (PO i PiS) oszacował w swojej prognozie instytut Homo Homini. Całkiem dobrze w tych wyborach wypadły: TNS Polska oraz Estymator. Tradycyjnie już najsłabszym ogniwem polskiej socjometrii okazał się CBOS i to niezależnie od tego, które kryterium porównawcze przyjmiemy 😉 Zauważmy że błąd konkurencji zamyka się w przedziale 8-11 p.p., a CBOS z błędem rzędu 18 p.p. oddziela od reszty prawdziwa przepaść. Dość przypomnieć poprzednie, przestrzelone sondaże CBOS: PO 44% i PIS 27% w ostatnich wyborach parlamentarnych (było: PO 39%, PIS 30%) czy w poprzednich eurowyborach: PO 49%, PIS 22% (było: PO 44%, PIS 27%). Po raz kolejny więc CBOS pomylił się w ten sam sposób: przeszacował poparcie dla PO i zaniżył wynik PIS. Reforma PKW oraz CBOS wydają się dwoma najpilniejszymi zadaniami po eurowyborach.

Kilka wniosków natury ogólnej:

1. Prognoza trafniej niż zwykły sondaż wskazała zwycięzcę wyborów. Podobna sytuacja miała miejsce przed wyborami parlamentarnymi w 2011 roku, gdy prognoza TNS Polska dla „Gazety Wyborczej” rozgromiła sondażową konkurencję. W polskich realiach prognoza okazuje się skuteczniejsza, więc firmy badawcze powinny rozważyć publikowanie przed wyborami prognoz na podstawie własnych sondaży.

2. Sondaże Homo Homini, Estymatora i Millward Brown były oparte na większej niż standardowa próbie badawczej (1350-2000 ankietowanych) i trafniej przewidziały wynik wyborów niż „zwykłe” sondaże TNS i CBOS zrealizowane na próbie ok 1000 Polaków.  Firmy badawcze powinny rozważyć realizowanie tuż przed wyborami sondaży na większej niż „w ciągu roku” próbie.

3. Tylko CBOS nie zdecydował się zrealizować swojego ostatniego wyborczego badania w tygodniu poprzedzającym głosowanie i wybrał dużo wcześniejszy termin (8-14 maja), co niewątpliwie odbiło się na kiepskiej jakości tego sondażu. Pracownia M. Grabowskiej powinna rozważyć przeprowadzanie ostatniej ankiety bliżej terminu głosowania, co pozwoli jej choć trochę zredukować olbrzymi błąd między sondażem a wynikami wyborów.

 

Linki do analizowanych prognoz i sondaży:

HOMO HOMINI http://www.rmf24.pl/raport-eurowybory-2014/sondaze/news-eurowybory-2014-najnowszy-sondaz-pis-minimalnie-przed-po-fre,nId,1430734

ESTYMATOR http://polska.newsweek.pl/sondaz-newsweeka-poparcie-w-eurowyborach-po-i-pis-ida-na-remis,artykuly,286531,1.html

TNS POLSKA http://www.tvp.info/15320221/eurowybory-sondaz-dla-wiadomosci-pis-wyprzedza-po-o-2-pkt-proc

MILLWARD BROWN http://www.tvn24.pl/ostatnia-prosta-przed-eurowyborami-pis-i-po-leb-w-leb,431145,s.html

CBOS http://www.polskieradio.pl/5/3/Artykul/1129594,Ostatni-sondaz-CBOS-przed-wyborami-do-PE-PO-na-czele-spada-KorwinowiMikke

Po wczorajszej „czarnej środzie” PO w sondażach sejmowych, również czwartek przyniósł fatalne dla partii D. Tuska wieści ze świata badań opinii publicznej. W eurosondażu TNS Polska PIS gromi PO aż 10 punktami procentowymi.

Opublikowane dziś przez TNS wyniki są pierwszym w tym roku badaniem preferencji partyjnych Polaków przed eurowyborami, które zrealizowano metodą wywiadu ankietowego. Zaprezentowany niedawno w Telewizji Publicznej sondaż telefoniczny wzbudził wiele kontrowersji, m.in. z uwagi na specyficzną konstrukcję listy komitetów wyborczych i umieszczenie nazwiska A. Kwaśniewskiego obok Europy Plus, co zapewne wpłynęło na nadspodziewanie dobry wynik tej koalicji w sondażu (aż 11% – w dzisiejszym ankietowym tylko 5%). Dlatego sondaż ankietowy, mimo nadal niewielkiej próby ankietowanych (464 osoby netto), należy traktować z większą uwagą niż wspomniane, krytykowane badanie telefoniczne dla TVP.

W zrealizowanym od 7 do 13 lutego 2014 sondażu ankietowym TNS  miażdżące, 10-punktowe zwycięstwo odniósł PIS 29% przed PO 19%. Trzecie miejsce przypadło SLD 9%, a do Parlamentu Europejskiego weszłyby także PSL 6% oraz Twój Ruch 5%. Pozostałe partie znalazły się pod progiem wyborczym. Zauważmy przy okazji, że jest to kolejny sondaż, w którym Kongres Nowej Prawicy (3%) zdobywa prymat pośród prawicowego planktonu i wyprzedza eksponowane w mediach partie J. Gowina (Polska Razem – 2%) i Z. Ziobro (Solidarna Polska – 2%). Spośród ankietowanych deklarujących chęć udziału w referendum 24% było niezdecydowanych, której partii przekazać swój głos.

Analogiczny eurosondaż TNS zrealizował po raz pierwszy prawie rok temu – w marcu 2013 roku. Gdy porównamy go z aktualnym badaniem z lutego 2014, można dojść do wniosku, że przez ostatnie 12 miesięcy zaszła tylko jedna, ale za to jakże spektakularna zmiana w sympatiach politycznych Polaków: PIS zamienił się sondażowym wynikiem z PO. Rok temu liderem eurosondażu była Platforma (27%) z 7-punktową przewagą nad PIS (20%). W lutym obecnego roku proporcje się odwróciły – PIS zyskał aż 9 pkt proc. poparcia i ma 29%, a PO straciła aż 8 pkt proc. i ma tylko 19%. Ponieważ wyniki pozostałych partii są niemal identyczne, a odsetek niezdecydowanych i frekwencja nie uległy istotnym zmianom, teza o potężnym przepływie wyborców PO do PIS na przestrzeni ostatniego roku wydaje się w świetle eurosondaży TNS uprawniona.

1

Przepływ wyborców między PIS a PO widać jeszcze wyraźniej, gdy z obu eurosondaży TNS wyłączymy ankietowanych niepewnych swojego głosu. Pośród wyborców zdecydowanych, którą partię poprzeć, zwycięstwo formacji J. Kaczyńskiego jest w lutym 2014 jeszcze bardziej spektakularne: PIS 38%, PO 25%, SLD 12%, PSL 8%, TR 7%.  W porównaniu do identycznego sondażu sprzed roku PIS zyskał aż 11 pkt proc., dokładnie tyle samo – 11 pkt proc. – straciła Platforma. Wyniki pozostałych partii bez istotnych zmian.

2

Podziału euromandatów w oparciu o lutowy sondaż TNS dokonał dr Tomasz Jurkiewicz, statystyk z Uniwersytetu Gdańskiego: PIS 22, PO 14, SLD 7, TR 4, PSL 4.

Zagadkową kwestią pozostaje frekwencja. TNS podał, że na eurowybory wybiera się obecnie 48% Polaków, ale nie wyszczególnił, ilu z nich zgłasza taki zamiar w sposób zdecydowany, a ilu zrobi to „raczej”. Jak pokazuje doświadczenie także tej pracowni badawczej, rzeczywista frekwencja zbliżona jest właśnie do odsetka „zdecydowanych” deklaracji, a nie sumy „zdecydowanie” i „raczej” wybierających się na głosowanie. Rok temu w analogicznym sondażu TNS zamiar udziału w eurowyborach zgłosiło 44% Polaków, z tym że w sposób „zdecydowany” uczyniło to ledwie… 15% badanych, a kolejne 29% „raczej”. Jeśli w lutowym badaniu wygląda to podobnie, należy spodziewać się raczej frekwencji oscylującej wokół 20% (do chwili obecnej TNS nie odpowiedział na pytanie w tej sprawie).

Kolejne eurosondaże TNS zrealizuje w marcu, kwietniu, a następnie w maju – tuż przed samymi wyborami do Parlamentu Europejskiego. Również CBOS zapowiedział, że w przyszłym miesiącu zrealizuje swój pierwszy eurosondaż, a w kwietniu i maju kolejne. Pod koniec lutego ukaże się jeszcze eurosondaż Instytutu Homo Homini dla tygodnika „Do Rzeczy”. Tylko Millward Brown nie potwierdził, że ma zamiar realizować w nadchodzącej kampanii sondaże eurowyborcze.

 

 

 

Sensacja! PO po pół roku wraca na prowadzenie w sondażach! – ucieszyły się tłyterowe lemingi. Karkołomny sondaż na zlecenie Kraśki, który chce się podlizać PO – wieszczy prawicowy portal wPolityce. Jak jest naprawdę?

Dawno żaden sondaż preferencji partyjnych Polaków nie wywołał w sieci takiego zamieszania, jak ten opublikowany w niedzielny poranek przez TVP Info.  Zaskakujący, bo przynoszący po 6 miesiącach zmianę lidera ranking partyjny TNS Polska wzburzył „prawicowy internet”. Ci sami, którzy jeszcze miesiąc temu pieczołowicie cytowali sondaże tej pracowni, bo prowadził w nich ukochany PIS, teraz zaczęli węszyć spisek „Kraśki”, który rzekomo robi co może, by zadowolić partię rządzącą (wPolityce). Niezawodna Pani Irenka Szafrańska wyraziła nawet opinię, że „sondaż z 41% poparciem dla PO zapowiada jeno wielkie fałszerstwo wyborcze”. Sprawdźmy zatem czy obawy Pani Irenki są uzasadnione i na czym rzeczywiście polega zmiana w październikowym badaniu TNS 🙂

Jak poinformowała Telewizja Publiczna, sondaż partyjny zrealizowała dla nich tradycyjnie pracownia TNS Polska w dniach 22-24 października na próbie 1000 obywateli. Liczebność tej próby jest zawsze taka sama w prowadzonych już od kilku lat badaniach telefonicznych TNS.

Pierwsza, ważna rzecz, o której trzeba wspomnieć: w sondażu telefonicznym TNS Polska inaczej dzieli elektorat niż w swoim tradycyjnym sondażu ankietowym. W zwykłym ‘ankietowcu’ zasadnicze pytanie, jakie słyszy ankietowany brzmi: „czy zamierzasz wziąć udział w wyborach, jeśli odbyłyby się one w najbliższą niedzielę?”. W rezultacie odpowiedź na to pytanie dzieli badanych na 2 grupy:  deklarujących wzięcie udziału w głosowaniu i zapowiadających absencję. Dopiero przy drugim podejściu pyta się ankietowanych, którzy zadeklarowali udział w wyborach o konkretne preferencje partyjne i dopiero na tym etapie pojawia się możliwość udzielenia odpowiedzi „nie wiem na kogo zagłosuję” obok wskazania PO, PIS czy SLD.

Tymczasem w cytowanym sondażu telefonicznym ankietowani już na samym wstępie mają nie 2, a 3 możliwości odpowiedzi na pytanie o projektowane zachowanie wyborcze:

  1. Nie pójdę na wybory.
  2. Nie wiem na kogo zagłosuję.
  3. Pójdę na wybory i wiem na kogo zagłosuję.

1

 

I to właśnie odpowiedzi ankietowanych z ostatniej, trzeciej grupy („idę na wybory i wiem na kogo zagłosuję”) są później prezentowane przez TVP jako oficjalne wyniki sondażu. Grupa ta wyłącza z podstawy procentowania nie tylko niezamierzających głosować, ale także „niezdecydowanych” – należy podkreślić w tym miejscu, że sondaż telefoniczny TNS to jedyne obecnie na rynku  badanie, którego wyniki podawane są w taki właśnie sposób (pozostałe sondaże: CBOS, Homo Homini, Millward Brown oraz sondaż ankietowy TNS Polska w prezentowanych w mediach wynikach uwzględniają opcję niezdecydowanych).

Jest prawodopodobne, że to właśnie taki a nie inny sposób „pierwszej selekcji” ankietowanych i dzielenia ich na 3 grupy wyborców, przyczynia się do otrzymywania takich rezultatów i ich olbrzymiej zmienności na tle „zwykłych” sondaży, które dzielą wyborców na 2 grupy. Nie są mi bliżej znane przyczyny stosowania takiej metodologii przez TNS akurat w sondażach telefonicznych, skoro nawet w badaniach ankietowych TNS wygląda to już „tradycyjnie” (pierwsze pytanie: „idziesz głosować czy nie?” bez możliwości wskazania na tym etapie „a może bym poszedł, ale nie mam na kogo głosować”).

Przyjrzyjmy się teraz bliżej wynikom zaprezentowanego dziś sondażu i porównajmy go z poprzednikami. Dla ułatwienia ograniczyłem się do trzech ostatnich badań TNS dla TVP z sierpnia, września i października.

2

 

Na pierwszy rzut oka, październikowe zmiany wydają się ogromne. PO zyskała aż 11 pkt proc. i wysunęła sią na pozycję lidera, zaś po pół roku prowadzenia PIS zjechał o 7 pkt proc. z 39% do 32%. Strata partii J. Kaczyńskiego względem sierpnia jest jeszcze większa i wynosi aż 11 pkt proc.

Jeśli jednak bliżej przyjrzeć się wynikom, staje się jasne, że… Platforma nie zyskała nowych wyborców! Uzyskany przyrost +11 pkt proc. między październikiem a wrześniem to w tym konkretnym sondażu tylko i wyłącznie skutek zwiększenia się grupy wyborców niezdecydowanych i niezamierzających głosować. Trzecia grupa – „idę i wiem na kogo głosować” – jest w październikowym sondażu najniższa w historii badań TNS dla TVP i wyniosła tylko 36% ogółu (dokładnie 36,1% – 361 osób z 1000 ankietowanych).

3

 

Między wrześniem a październikiem liczba osób deklarujących zamiar głosowania na PO pośród ogółu 1000 ankietowanych wzrosła tylko minimalnie. We wrześniu było to 145 osób, w październiku 148 osób (dane w przybliżeniu z uwagi na brak dokładnych tabel TNS). Jednocześnie liczba wyborców PIS zjechała ze 189 osób we wrześniu do ledwie 116 w październiku, przy jednoczesnym intensywnym wzroście odpowiedzi „nie wiem na kogo głosować”. Zmniejszenie się grupy „ogół zdecydowanych wyborców” z 484 we wrześniu do 361 osób w październiku spowodowało, że procentowy wynik PO wystrzelił w górę, mimo symbolicznego wzrostu poparcia w liczbach bezwzględnych.

Reasumując, w tym konkretnym, październikowym sondażu TNS Polska dla TVP drastycznie spadła liczba osób mających jednocześnie: zamiar głosowania + konkretną preferencję partyjną. Projektowana frekwencja w tym sondażu to tylko 36% wobec 48% jeszcze we wrześniu. Nastąpił masowy odpływ wyborców PIS do grupy „niezdecydowanych”, przy jednoczesnym status quo w poparciu dla PO w liczbach bezwzględnych. Istnieje dość duże prawdopodobieństwo, że niechęć do przyznawania się do PIS w tym sondażu to efekt ostatnich wyczynów „ekspertów” Macierewicza, co było dominującym przekazem medialnym w okresie bezpośrednio poprzedzającym realizację sondażu. Oczywiście niewykluczone, że w kolejnych badaniach PO będzie zyskiwać już nie tylko „w procentach”, ale także odnotuje realny wzrost liczby wyborców i tym samym dzisiejszy sondaż stanie się zwiastunem odbicia notowań PO. Kilka zbliżających się listopadowych badań powinno rozwiać nasze wątpliwości.

PS: za współpracę przy tekście dziękuję znanemu z Twittera blogerowi @JasioCha, który czuwał nad prawidłowością obliczeń 😉